Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến nông nghiệp hữu cơ, không ít người nông dân vẫn còn e dè. Họ sợ năng suất thấp, sợ sâu bệnh khó kiểm soát, sợ chi phí cao và quan trọng nhất là sợ… thất bại. Thực tế, nỗi sợ này không đến từ bản chất của nông nghiệp hữu cơ, mà đến từ việc làm hữu cơ nhưng thiếu hiểu biết, thiếu quy trình và thiếu người đồng hành đúng chuyên môn.
Phạm Đức Thiện – chuyên gia bảo vệ thực vật với hơn 7 năm thực chiến – chọn một con đường không dễ: giúp nông dân làm hữu cơ bằng tư duy khoa học, kỹ thuật rõ ràng và kỷ luật canh tác. Với anh, hữu cơ không phải là “không dùng thuốc”, mà là dùng đúng – dùng đủ – dùng đúng lúc – và hiểu rõ vì sao phải dùng.
Canh tác hữu cơ không phải cảm tính, mà là khoa học
Một sai lầm phổ biến của nhiều người khi tiếp cận hữu cơ là nghĩ rằng chỉ cần:
-
bỏ phân hóa học,
-
hạn chế thuốc bảo vệ thực vật,
-
và để cây “tự nhiên”.
Theo Phạm Đức Thiện, cách làm này rất dễ dẫn đến:
-
cây suy kiệt,
-
sâu bệnh bùng phát,
-
đất bạc màu nhanh hơn,
-
chi phí tăng nhưng hiệu quả giảm.
Canh tác hữu cơ, nếu làm đúng, phải dựa trên sinh lý cây trồng, sinh học đất và quy luật phát triển của sâu bệnh. Cây khỏe thì sâu bệnh tự giảm, đất khỏe thì cây tự cân bằng. Muốn đạt được điều đó, người làm vườn cần hiểu cây ở từng giai đoạn đang cần gì và thiếu gì.
Đúng thời điểm – yếu tố sống còn trong nông nghiệp hữu cơ
Một trong những điểm mà Phạm Đức Thiện luôn nhấn mạnh khi đi vườn cùng nông dân là: thời điểm quan trọng hơn loại sản phẩm.
Rất nhiều trường hợp:
-
dùng phân tốt nhưng bón sai giai đoạn,
-
dùng thuốc đúng nhưng phun sai thời điểm,
-
hoặc xử lý khi sâu bệnh đã quá nặng.
Trong canh tác hữu cơ, việc xử lý phòng ngừa đóng vai trò quyết định. Thiện thường hướng dẫn bà con:
-
quan sát lá non, đọt mới, rễ tơ,
-
theo dõi thời tiết, độ ẩm, mưa – nắng,
-
và nhận diện sớm dấu hiệu mất cân bằng sinh lý của cây.
Khi xử lý đúng thời điểm, nông dân:
-
giảm được lượng vật tư đầu vào,
-
hạn chế tối đa tổn thương cho cây,
-
và duy trì được hệ sinh thái đất – cây – vi sinh ổn định.
Dùng thuốc bảo vệ thực vật theo hướng hữu cơ: hiểu để không lạm dụng
Phạm Đức Thiện không cổ xúy việc “cấm tuyệt đối” thuốc bảo vệ thực vật. Thay vào đó, anh hướng dẫn sử dụng thuốc đúng bản chất và đúng vai trò.
Trong thực tế, nhiều nông dân:
-
dùng thuốc theo thói quen truyền miệng,
-
phun theo lịch cố định mà không quan sát cây,
-
hoặc tăng liều khi thấy sâu bệnh nhiều hơn.
Hệ quả là:
-
sâu bệnh kháng thuốc,
-
cây bị sốc sinh lý,
-
chi phí tăng cao,
-
và người trồng mất dần khả năng kiểm soát vườn.
Theo hướng hữu cơ, Phạm Đức Thiện tập trung:
-
ưu tiên chế phẩm sinh học,
-
sử dụng thuốc có nguồn gốc tự nhiên,
-
kết hợp dinh dưỡng để cây tự nâng sức đề kháng.
Quan trọng nhất, anh giúp nông dân hiểu vì sao phải dùng sản phẩm đó, chứ không chỉ “dùng theo hướng dẫn”.
Từ đi vườn thực tế đến chuyển giao quy trình canh tác
Một điểm khác biệt trong cách làm của Phạm Đức Thiện là luôn đi cùng nông dân ra vườn. Với anh, mỗi vườn cây là một bài học sống động, không có giáo trình nào thay thế được thực tiễn.
Trong quá trình đi vườn, anh:
-
quan sát đất, rễ, thân, lá, trái,
-
đánh giá lịch sử canh tác,
-
và phân tích nguyên nhân gốc rễ của vấn đề.
Từ đó, quy trình hữu cơ được chuyển giao theo từng bước:
-
cải tạo đất trước,
-
ổn định sinh lý cây,
-
kiểm soát sâu bệnh bằng phòng ngừa,
-
và tối ưu dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh trưởng.
Cách làm này giúp nông dân hiểu – nhớ – và tự làm được, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia.
Giá trị thật: giảm chi phí, tăng chủ động và ổn định thu nhập
Khi áp dụng đúng canh tác hữu cơ theo hướng dẫn của Phạm Đức Thiện, nhiều nhà vườn ghi nhận:
-
chi phí vật tư giảm rõ rệt,
-
năng suất ổn định hơn qua từng vụ,
-
chất lượng nông sản cải thiện,
-
và quan trọng nhất là người trồng chủ động hơn trong quyết định chăm sóc vườn.
Với anh, kết quả của nông dân chính là thước đo uy tín lớn nhất. Không cần phô trương, không cần quảng cáo rầm rộ, sự lan tỏa đến từ chính những vườn cây khỏe mạnh và những mùa vụ ổn định.
Học tập trọn đời – nền tảng của người làm nông nghiệp bền vững
Canh tác hữu cơ là con đường dài, đòi hỏi người làm nghề phải liên tục học hỏi. Phạm Đức Thiện tin rằng:
“Bạn không thể hướng dẫn ai đi xa nếu chính mình chưa từng đi đủ xa.”
Bên cạnh thực chiến tại vườn, anh không ngừng:
-
tham gia các khóa đào tạo chuyên môn,
-
cập nhật kiến thức mới về sinh học đất,
-
và học hỏi tư duy phát triển cá nhân, kinh doanh để hỗ trợ nông dân tốt hơn.
Tinh thần kỷ luật và bền bỉ của anh còn được rèn luyện qua marathon và ultra marathon – những môn thể thao đòi hỏi sức chịu đựng và ý chí dài hơi. Điều đó phản chiếu rõ trong cách anh làm nông nghiệp: đi chậm, đi chắc và không bỏ cuộc giữa chừng.
Canh tác hữu cơ là trách nhiệm, không phải trào lưu
Với Phạm Đức Thiện, hữu cơ không phải để chạy theo xu hướng thị trường, mà là:
-
bảo vệ sức khỏe người trồng,
-
bảo vệ đất đai lâu dài,
-
và tạo ra nông sản có giá trị thật cho cộng đồng.
Anh lựa chọn phục vụ đúng đối tượng:
-
nông dân trực tiếp sản xuất,
-
chủ vườn muốn làm bài bản,
-
và những người sẵn sàng học để thay đổi.
Giúp đúng người, làm đúng cách, hiệu ứng lan tỏa sẽ tự nhiên xảy ra.
Kết luận
Canh tác hữu cơ không khó, nhưng làm hữu cơ đúng cách thì không dễ. Nó đòi hỏi kiến thức, kỷ luật và sự đồng hành của những người thực sự hiểu nghề.
Con đường mà Phạm Đức Thiện lựa chọn – canh tác hữu cơ đúng kỹ thuật, đúng thời điểm và dựa trên hiểu biết – đang mở ra một hướng đi bền vững cho nhiều nông dân Việt Nam. Không ồn ào, không hô hào, nhưng đủ sâu để tạo ra giá trị thật.
Và khi người nông dân hiểu cây trồng của mình, họ không chỉ làm chủ mùa vụ, mà còn làm chủ tương lai của chính mình.
